Gailu elektronikoetatik sortzen diren hondakinak birziklatzea gero eta garrantzitsuagoa da gure osasuna eta gure planetarena mantentzeko. Pixkanaka-pixkanaka, hondakin elektronikoak gero eta ugariagoak dira gure etxeetan eta gure eguneroko bizitzan. Baztertzen ditugun ordenagailuak, tabletak, mugikorrak eta telebista adimendunak ‘zabor elektronikoa’ deritzonaren parte dira, baina baita txigorgailuak, mikrouhin-labeak, hozkailuak, garbigailuak edo plantxak ere. Funtsean, entxufe, kable elektriko edo bateri bat daraman edozer hondakin elektronikotzat har daiteke.

Etxean eta lanean bizitza errazten badigute ere, erabiltzen ez ditugun eta baztertzen ditugun gailu elektronikoetatik sortzen diren hondakinak mehatxu larria dira planetarentzat. Arrazoietako bat da tresna hauek fabrikatzeko lehengaiak eta mineralak atera behar direla eta horietako batzuk oso urriak eta teknologia garatzeko ezinbestekoak direla. Bizitza baliagarriaren zikloa amaitu duten aparatuak birziklatzen ez baditugu, Lurreko baliabide natural mugatuak agortzen ariko gara.

Gainera, gailu elektronikoak egiteko erabiltzen diren material batzuk oso kutsatzaileak eta toxikoak dira eta ingurumenerako eta pertsonentzat. Behar bezala birziklatzen ez badira, tresna horiek egiteko erabiltzen diren plastikoak degradatu egin daitezke, eta ibaietako eta itsasoetako urak kutsatu; hondakin elektroniko batzuen osagaietako merkurioa eta beruna oso toxikoak dira, eta pertsonak eta animaliak larri gaixotu ditzakete. Horregatik guztiagatik, oso garrantzitsua da ohartzea horrelako hondakinak hondakin arriskutsuak direla eta behar bezala tratatu behar ditugula.

Lehenengo araua da aparatu elektronikoak ez direla inoiz errefusaren edukiontzietan utzi behar hondakin orokorren ondoan. Gailuak ongi funtzionatzen badu, lehenengo aukera beti berrerabiltzea izan behar da. Agian, interesatzen ez zaigun telefono hori edo aldatu dugun irabiagailua behar duen pertsona bat ezagutuko dugu, baina, hala ez bada, beti utzi ahal izango ditugu berrerabiltzeko edukiontzian, txikiak direnean, edo Garbiguneetako berrerabiltzeko etxoletan, haien bizitza erabilgarria luzatzeko eta ekonomia zirkularrean laguntzeko.

Aparatuak bere funtzioa behar bezala betetzen ez badu, edo funtzionatzen ez badu eta konpon ezin badaiteke, hurrengo urratsa ingurumenari kalterik egin gabe hondakin elektroniko hori non eta nola baztertu dezakegun informazioa biltzea da. Oro har, Bizkaian ditugun Garbigune eta Garbigune mugikorretan TEEH txikiak –Tresna Elektriko eta Elektronikoen Hondakinak– izenez ezagutzen diren etxetresna elektriko txikiak (likuagailuak, txigorgailuak eta baskulak) eta telefono mugikorrak utz daitezke. Garbiguneetan TEEH handiak deiturikoak ere bota daitezke, hala nola garbigailuak, ontzi-garbigailuak edo hozkailuak, edo ekipo informatikoak eta periferikoak. Nolanahi ere, Bizkairezikla-ko web orriaren bilatzailean edozein hondakin sar dezakegu, eta gure etxeetan sortzen ditugun hondakin elektronikoen kudeaketa hobetzeko egin beharreko urratsen berri emango digu.

Eta gero, zer birziklatze-prozesu jarraitzen dute hondakin elektronikoek?

Gailu elektroniko bakoitzak tratamendu desberdina behar du bere ezaugarrien arabera, baina, oro har, hondakin elektronikoen birziklatzea oso antzekoa da. 

1. Ahal den guztietan, erabiltzeko egoera onean dauden osagaietako batzuk bereizi egiten dira, ordezko pieza gisa erabili ahal izateko. 

2. Bestalde, aparatuen zati arriskutsu eta kutsagarriak ateratzen dira (hozkailuetako gasak, beruna, merkurioa, litioa edo kadmioa), behar bezala trata daitezen, birziklatze-prozesuan pertsonentzat eta ingurumenerako arriskurik gabe. 

3. Ondoren, materialak eta piezak mekanikoki bereizten dira: alde batetik, birziklatu edo balorizatu ahal izango diren plastikoak eta beira, eta bestetik metalak (altzairua, kobrea edo aluminioa, esaterako) lehengai berri gisa berreskuratzen dira, ekoizpen-zikloan berriro sartzeko eta horiekin berriro produktu berriak fabrikatzeko, berreskuratzen diren metal preziatuekin gertatzen den bezala, hala nola urrearekin eta platinoarekin. 

Horrela, hondakin elektronikoak behar bezala birziklatu eta tratatzen baditugu, baliabide naturalak gehiegi ustiatzea saihestuko dugu, ekonomiari lagunduz eta ingurumena kutsatzea saihestuz.